اللهم عجل لوليك الفرج و العافية و النصر و اجعلنا من خير انصاره و اعوانه و المستشهدين بين يديه



خداي بزرگ را سپاسگزارم كه در بهترين ايام سال توفيق حضور در يكي از بهترين اجتماعات را عنايت فرمود؛ اجتماع عالمان، انديشه‌ورزان، و كساني كه در خدمت خرد و علم انسان‌ها تلاش مي‌كنند.

دوستان قبل از بنده مطالب بسيار خوبي را فرمودند. من مي‌خواهم در قالب يكي دو مطلب كوتاه ارادت خودم را نسبت به انديشمندان و عالمان عرض كنم.

چرا كتاب مهم است؟ چرا بايد جايزة كتاب سال داشته باشيم؟ چرا كتاب اين قدر، در طول تاريخ مهم بوده و امروز هم مهم است؟

علتش اين است كه كتاب به انسان بر‌مي‌گردد. هر موضوعي كه به انسان برمي‌گردد، مهم است. چرا انسان اين قدر مهم است كه هر موضوعي كه به او مربوط مي‌شود، اهميت پيدا مي‌كند؟ علت روشن است. انسان يگانه، دردانه و عصارة هستي است. خداي متعال همة اين عالم را در خدمت انسان خلق كرده است، اما در انسان استعدادي قرار داده است كه مي‌تواند خودش را تا بالاترين مراتب كمال بالا بكشد. استعدادي در انسان قرار داده است كه مي‌تواند خدايي زندگي كند و جلوة خدا بشود.

انسان ويژگي‌ها و استعدادهاي فراواني دارد. انسان مي‌تواند شجاع، باكرامت، خلّاق، عالم و حكيم باشد. برجسته‌ترين ويژگي انسان علم و حكمت است كه از انديشة انسان برآمده است. بالاترين استعدادي كه خدا به انسان داده، علم‌آموزي و انديشه است. انديشه و علم انسان را از ساير موجودات ممتاز مي‌كند. چرا كتاب اين‌قدر مهم است؟ براي اينكه مربوط به انسان است. چرا انسان مهم است؟ براي اينكه خدا انسان را خلق كرده تا تجلي خدا باشد. به انسان قدرت انديشه و عالم شدن عنايت كرده است. به همين دليل است كه عالمان و انديشمندان هميشه در بين جوامع محترم و ممتاز بوده‌اند، چرا كه با بالاترين استعداد الهي انسان سروكار دارند.

شكوفايي ساير استعدادهاي انساني هم در گرو شكوفايي استعداد علمي و انديشة انسان است. اگر علم و انديشه نباشد، زيباترين و بالاترين اعمال انسان فاقد ارزش است. اعمال زيبا، انساني و ماندگار زماني ارزش پيدا مي‌كنند كه همراه با انديشه، علم و آگاهي باشند. استعداد علم آموزي بالاترين هدية خدا به انسان است كه راه را براي تعالي و كمال او باز مي‌كند. به يك تعبير، انسان چيزي جز انديشه نيست:

اي برادر تو همه انديشه‌اي

مابقي خود استخوان و ريشه‌اي

اصلاً اگر علم و انديشه را از انسان بگيريم، چيزي از او باقي نمي‌ماند.

عبادت خدا هم زماني ارزش دارد كه همراه با علم، تفكر و انديشه باشد. حالا انديشه و علم مراتب دارند؛ علوم گوناگون در زمينه هاي مختلف مورد نياز انسان و متناسب با استعدادهاي مختلف انسان. كدام يك از علوم و انديشه‌ها برتر و واجد ارزش بالاتري هستند؟ آن علم و انديشه‌اي كه به خود انسان و حقيقت او مي‌پردازد. بالاترين علم، شناخت حقيقت خود انسان است. كسي كه خود انسان را نشناخته، مي‌خواهد چه كار كند؟ بالاترين كار فكري و انديشه‌اي پاسخگويي به نيازهاي فكري انسان و نيز پاسخگويي به نيازهاي زمان است. علم و انديشه هر يك مراتبي دارند.

داستان آن زاهد عابد را شنيده‌ايد. نقل است كه در جزيره‌اي بسيار باصفا و خرم و سبز كسي‌سال‌ها مشغول عبادت بود. بزرگي مي‌گذرد و مي‌بيند و به خدا عرض مي‌كند كه اين عجب شخصي است و چقدر پيش‌تو قدر و قيمت دارد! سال‌ها مشغول عبادت است. خدا مي‌فرمايد: مي‌خواهي قدرش را به تو نشان بدهم گفت: نشان بده. صحنه عوض مي‌شود و او از عبادت فارغ مي‌شود و رويش را به آسمان مي‌كند و مي‌گويد: خدا حيف نيست اين همه علفزارهاي خوب، اي كاش چهار رأس گاو، گوسفند و… مي‌فرستادي كه از اينجا استفاده كنند.

عبادت نيز همراه تفكر، انديشه و علم معنا پيدا مي‌كند. خدا آدم‌ها را سطح پايين نمي‌خواهد. خدا انسان را بزرگ مي‌خواهد و بزرگي در گرو علم و انديشه است. انديشه‌اي كه كمك كند تا انسان خود و حقيقت خودش را در وهلة اول بشناسد. تا خودش را نشناسد، خدا و هستي و مأموريت‌هاي خود را نمي‌شناسد و مثل غنچه‌اي ناشكفته پژمرده و پرپر خواهد شد. در طول تاريخ ببينيد. همين امروز را ببينيد. ميليارد ميليارد استعدادهاي الهي انسان‌ها، ناشكفته دفن مي‌شود. براي اينكه آگاهي‌اي نسبت به حقيقت انسان نيست. همة پيامبران آمده‌اند اول انسان را نسبت به خودش، حقيقت خودش و استعداد خدايي شدن خودش آگاه كنند.

بالاترين خدمت به بشريت باز كردن راه علم‌آموزي و انديشه‌ورزي در برابر انسان‌هاست.

كاري ‌كنيم كه آدم‌ها فكر كنند و دريافت بالاتري از هستي داشته باشند و البته مي‌دانيد پاية تمام تحولات اجتماعي، سياست ورزي و نظامات اجتماعي و اقتصادي و تحولات تاريخي همه به يك انديشه، علم و تئوري برمي‌گردد. تاريخ را انديشه‌ها مي‌سازند. تحولات درون انديشه‌هاست كه تحولات اجتماعي را رقم مي‌زنند. خيلي‌ها مشغول‌اند و سر و صدا هم زياد است. خيلي‌ها هم شهرت دارند و قهرمانان پيشاپيش صحنه‌اند، اما آنان كه سرنوشت‌ها را رقم مي‌زنند، انديشه ورزان و عالماني هستند كه به نيازهاي فكري، انديشه‌اي و علمي زمان پاسخ مي‌دهند.

و البته كتاب يك قالب و محمل براي انتقال آن دانش و انديشه است. شما در اين عرصه‌ها استاديد و من سرتان را درد نمي‌آورم. كسي مي‌آيد و يك تئوري اجتماعي مي‌دهد و روابط بين انسان‌ها را براساس تنازع براي بقا تدوين و تئوريزه مي‌كنند. ببينيد، پشت سرش چه اتفاقاتي مي‌افتد؟ تمام رفتار استعمارگران، برده‌داران و سلطه طلبان توجيه مي‌شود. ساختن بمب اتم و بمب شيميايي و ميكروبي توجيه مي‌شود. پشت اينها يك تئوري است.

در نقطة مقابل صالحان، پيامبران و انسان‌هاي خود شناخته و خودساخته هم انديشه و تئوري ارائه مي‌دهند و تحول ايجاد مي‌كنند.

هر روز كه مي‌گذرد، اهميت انديشه و علم بيشتر مي‌شود. هر چه انسان بزرگ‌تر مي‌شود، نياز به علم و انديشة بالاتر و گسترده‌تري پيدا مي‌كند. سؤالات امروز با سؤالات بيست يا پنجاه يا دويست سال قبل زياد فرق مي‌كند. اين روند تا جايي ادامه دارد كه انسان به نقطة اوج خودش در اين دنيا برسد؛ يعني همة استعدادهاي انسان در ساية علم وانديشه شكوفا بشود.

من ازعزيزاني كه مراسم انتخاب و معرفي و تجليل از كتاب سال را برگزار مي‌كنند، تشكر مي‌كنم.

خوشحالم كه اين دايره وسيع شد. در حوزة علم و انديشه مرزبندي جغرافيايي و سياسي بي‌معناست. همان‌طور كه در حوزة انسانيت و ارزش‌هاي انساني مرزبندي بي‌معناست. مرزبندي‌ها مربوط به قدرت‌هاي سياسي است، والا همة انسان‌ها بريك فطرت و اصل آفريده شده‌اند و آن عمق و صميم مطالبات و آرزوها و خواسته‌هاي انسان‌ها يكي و مشترك است. همه دنبال كمال، عدالت، امنيت، پيشرفت و محبت‌اند.

ان‌شاءالله كه اين دايره وسيع‌تر بشود. حالا من نمي‌دانم شما موضوعات را تعيين مي‌كنيد يا آزاد مي‌گذاريد. اگر رتبه بندي مي‌كنيد، امتياز بيشتر را به كساني بدهيد كه به نيازهاي امروز انديشه و مرزهاي انديشه پاسخ درست مي‌دهند. اميدوارم اين ميعاد كه ميعاد عالمان، انديشمندان، هنرمندان و دلسوزان بشريت است، به سرعت به بزرگ‌ترين ميعاد عالمان جهان تبديل بشود.

به گونه‌اي كار كنيد كه هر كس هر انديشه‌اي دارد كه به درد جامعة بشري مي‌خورد و در مسير كمال او را ياري مي‌كند، فرصت ارائه آن انديشه را در اين ميعاد داشته باشد.

جمله آخر: انسان خيلي مهم است. انسان براي تعالي نيازمند راه و الگوست. خداوند اين نياز را بي‌پاسخ نگذاشته است. البته اگر بخواهيم انسان را بشناسيم، نيازمند اين الگو هستيم. براي شناخت انسان نيازمند شناخت انسان كامليم و خدا چنين كسي را براي انسان‌ها، به عشق آنها و در خدمت و براي تعالي آنها خلق كرده است.

شايد امروز كه مكاتب توجيه‌گر قدرت‌هاي مادي در عمل با بن بست و شكست مواجه شده‌اند، زيباترين كار علمي و انديشه ورزي تلاش عالمانه براي شناختن و معرفي انسان كامل به بشريت باشد. او كه بايد بيايد و عشق و عدالت را در زمين مستقر كند. شايد زيباترين كتاب‌ها كتاب‌هايي باشند كه انسان را به حقيقت خودش يعني انسان كامل هدايت مي‌كند. از همة شما سپاسگزارم.



موفق و سربلند و پيروز باشيد.