
سخنراني در مراسم افتتاح سد در اراك
بسم الله الرحمن الرحيم
خداي بزرگ را سپاسگزارم كه در مراسم به بهرهبرداري رسيدن خدمتي ديگر به ملت عزيز ايران توفيق حضور را عنايت فرمود.
بارها عرض كردهام كه بايد ايران را بسازيم و همۀ ظرفيتها، فرصتها و امكانات براي تحقق اين آرزوي تاريخي فراهم است. من در ايلام هفت برنامه را اعلام كردم و دو شب قبل در گزارش به مردم سرفصل آنها را مجدد يادآوري كردم. امروز يكي از آنها را مختصر تشريح ميكنم. يكي از برنامههاي اصلي دولت در كنار مردم تكميل شبكۀ زيرساختي كشور (كارهاي عمراني) است.
راهها، راهآهن، بندرها، بيمارستانها، دانشگاهها، مدارس، كتابخانهها، شبكههاي آب، سدها و مجموعههاي انتقال آب و فرودگاه را تأسيسات زيربنايي ميگوييم. اگر بنا باشد كه چيزي ساخته شود، بر اساس اينها ساخته خواهد شد. يك منطقه كه ميخواهد آباد شود، نيازمند راه، آب و انرژي است و بايد برق، سوخت، آب، راه و شبكههاي ارتباطي باشد تا آنجا آباد شود و مردم بتوانند فعاليت و پيشرفت و حركت كنند و بسازند.
در سال 1383 مجموعه پولي كه در تأسيسات زيربنايي خرج شد، چيزي حدود پنج هزار و هفتصد ميليارد تومان بود. در سال گذشته اين رقم به 21 هزار و 500 ميليارد تومان رسيد. حالا اگر تغيير قيمتها و تورم و ... را حساب كنيم، چيزي حدود 2/2 برابر سال 1383 در سال گذشته كار شد. امسال در بودجه پيشبيني شد كه اين رقم 21 هزار و 500 ميليارد تومان به 47 هزار و 500 ميليارد تومان (2/2 برابر) افزايش پيدا كند كه با آن 2/2 نسبت به سال 1383 چهار و نيم برابر ميشود.
من يادم هست در سال 1384 وقتي كه اعلام شد كه ميشود سه برابر گذشته كار كرد، خيليها باور نكردند و معترض شدند. حتي در تنظيم بودجه محدوديتهاي ايجاد شد، با اين استدلال كه ظرفيت كار دو برابر در كشور وجود ندارد. به لطف خدا و با همت ملت و پيگيري كارشناسان، مشاوران، پيمانكاران، مديران، كارگران و صنعتگران 2/2 برابر در سال گذشته محقق شد.
برآورد دقيق و واقعي دولت ميگويد اين 2/2 ميتواند 2/2 برابر ديگر افزايش پيدا كند؛ يعني مجموعاً نسبت به گذشته چهار و نيم برابر ميشود. البته برآورد من چيز ديگري است. من معتقدم ده برابر گذشته ميشود در كشور كار كرد.
قبلاً البته استدلال اين بود كه مصالح و نيروي انساني متخصص نداريم و فولاد و سيمان و لوازم ساختماني و تجهيزات كم داريم. امروز ديگر اين حرفها را نميشود زد. در سال 1383، ظرفيت توليد سيمان در كشور 32 ميليون تن در سال بود و الان از مرز 75 ميليون تن عبور كرده است.
يادم هست در سالهاي 1386 و 1385 در كشور بحران سيمان بود و عدهاي بازار را داغ ميكردند و تني 130-150 هزار تومان ميفروختند. در سال گذشته حدود 8 ميليون تن سيمان از كشور صادر شد و سيمان در همه جاي كشور تقريباً يك قيمت (تني 62-63 هزار تومان) دارد.
فولاد هم همينطور. در سال 1383 ظرفيت توليد فولاد كشور حدود 10 ميليون تن بود، اما دو سه روز قبل ما از مرز 19 ميليون عبور كرديم و انشاءالله تا پايان امسال به حدود 30 ميليون تن ميرسيم. طرحهاي وسيع توليد فولاد دارد آماده ميشود و در نوبت افتتاح قرار دارد. كاشي و سراميك و لوله و پمپ و ... در صف صادرات است. پس ما به لحاظ امكانات مشكلي نداريم. به لحاظ نيروي انساني نيز به همين ترتيب. امروز بهترين نيروي انساني و بهترين طراحان و مشاوران در ايراناند. سدهاي سيمره، كمان صالح و كارون 4 با آن عظمت بر دست برو بچههاي ايراني (مهندسان و متخصصان ايراني)ساخته شده است. الي ماشاءالله اين قدر نيروي كار داريم. در تمام استانها، دانشگاهها و دانشكدههاي مهندسي دارند نيروهاي با كيفيت، مشاوران خوب و بزرگ، پيمانكاران بزرگ تربيت ميكنند. الان بخشي از مشاوران و پيمانكاران ما در خارج از كشور (افريقا، امريكاي جنوبي و امريكا و آسيا) دارند كارهاي خيلي بزرگي ميگيرند و نيروگاه، سد، كارخانه و مجموعههاي ساختماني و هتل ميسازند.
در سال گذشته حدود 3 ميليارد دلار صادرات خدمات فني مهندسي داشتيم. افرادي از ايران به كشورهاي ديگر ميروند و سد و نيروگاه و كارخانه ميسازند. امروزه خوشبختانه، هم امكانات و هم ظرفيت و هم نيروي انساني توانمند، عالم و متعهد است و بايد كشور را بسازيم.
البته مجلس محترم آن 47 هزار و پانصد ميليارد تومان را مستقيماً تصويب نكرد. 35 هزار ميليارد را مستقيم و بقيهاش را هم غير مستقيم تصويب كرد. فرقي نميكند. اميدوارم كه امسال با همت مجموعۀ كساني كه در كار تأسيسات زيربنايي هستند، بتوانيم 47 هزار و پانصد ميليارد تومان را محقق كنيم و انشاءالله سال بعد بالاتر.
خيلي وقتها ميگفتند آقا پول نداريم و منابعي در كشور نيست و پاسخ ما اين بود كه چرا نيست؟ هست. هم بايد خوب جمع آوري كنيم و هم خوب هزينه كنيم. كاري كه با ده واحد هزينه بايد انجام بشود، هنر ما اين است كه اين را با كمتر از ده واحد انجام بدهيم نه با دوازده پانزده و بيست واحد. جادهاي كه بايد با 20 ميليارد تومان ساخته بشود، آنقدر معطل و اين طرف و آن طرف كنيم كه 40 ميليارد تومان بشود. هنر اين است كه منابع را جمع كنيم و نگذاريم تلف بشود. كشور زياد پول دارد. در سال گذشته براي كنترل اسراف كاريها و هزينههاي غير ضروري بخشنامهاي تحت عنوان «ضوابط اجرايي بودجه» داديم. كل بودجهاي كه دولت پارسال خرج كرد، 89 هزار ميليارد تومان بود. نسبت به آنچه در قانون پيش بيني شده بود، 6200 ميليارد تومان هزينههاي مصرفي (بيش از كل بودجۀ آموزش عالي ما چه در وزارت علوم و چه در وزارت بهداشت) صرفهجويي شد.
اين كشور ثروت و پول زيادي دارد. ما كشور فقيري نيستيم، اما بايد از ثروتمان درست، عالمانه و با برنامه استفاده كنيم. در اين چند سال چيزي اضافه نشد، اما 2/2 برابر كار شد. تازه هنوز جا براي صرفهجويي و جلوگيري از اتلاف منابع فراوان است. در طراحيها يك جايي ساختماني ميخواهيم، با پانصد متر مربع كارمان انجام ميشود. اگر هفتصد متر مربع طراحي كرديم، اتلاف است. در جايي كار با صد تومان راه ميافتد، اگر يكصد و بيست تومان خرج كرديم، اتلاف است. فرض كنيم يك ساختمان فرودگاه براي اراك ميخواهيم، با 1500 متر كار راه ميافتد، اگر 5000 متر طراحي كرديم، اتلاف است.
ضمن اينكه وقتي منابع را خوب مديريت نميكنيم، پروژهها طول ميكشند. همين پروژهاي كه اينجا گفتند، از سال 1371 تقسيمگيري شد، تا سال 1379 كه دستور دادند حتماً ساخته شود و تا اول سال 1385 ، 30 درصد پيش رفت.
ميشود منابع را مديريت كنيم. وقتي يك پروژه طول ميكشد، هزينههايش بالا ميرود. بالاخره پيمان كار خرج، كارگر و تجهيزات و امكانات دارد و نميشود بگوييم تو همين جا بايست و كاري نكن و پولي نگير. خود تأسيسات آسيب ميبيند. بالاخره هر يك از اينها عمري دارد. يك تكه از تأسيسات ده سال پيش ساخته شده باشد و يك تكه بيست سال پيش و تكه ديگري سي سال پيش، امروز كه به بهرهبرداري ميرسد، آن قسمت اول سي سال پيش، ديگر از رده خارج ميشود. بايد سرعتمان را بالا بريم و اينها شدني است.
يكي از بخشهاي مهم تأسيسات زيربنايي آب است. بالاخره ما در مجموع كشوري كم بارش و از مناطق خشك دنيا هستيم. متوسط بارندگي در دنيا چيزي حدود 750 ميليمتر در سال است و ما 250 ميليمتر بارش داريم كه در اين هفت هشت ده سال اخير اين بارش هم افت كرده و پايين آمده است كه همين الان آقاي وزير گفتند الان 179 ميليمتر است و 24 درصد نسبت به 250 ميليمتر و 22 درصد نسبت به سال قبل عقب هستيم. يك سال آبي از مهر تا مهر است و اينها با برنامۀ كشاورزي تنظيم ميشود. بايد به سرعت آبهاي كشور را جمعآوري و مديريت كنيم. هم به لحاظ اينكه كم آبيم و هم به لحاظ حوادثي كه امروزه در دنيا رخ ميدهد.
شنيدهايد كه گفته اند: «جنگ آب»، اما به گونهاي تفسير كردهاند كه انگار كشورها در آبهاي مرزها ميخواهند درگير بشوند. اين هست، اما مطلبي مهمتر در مقدمۀ اين هست. اعتقاد من اين است كه اين جنگ آب كه ميگويند، قبل از اينكه روي زمين باشد، در آسمان است.
ميدانيد تجهيزاتي هست كه ميتواند تمام آب ذخيره شده در ابر را تخليه كند؛ همين كاري كه متأسفانه، امسال اروپاييها كردند. منطقۀ اروپا منطقۀ پربارشي است؛ يعني متوسط بالاي 1500 ميليمتر بارندگي دارند و نيازي هم ندارند. اين شبكهها و... را نياز ندارند، چون آنجا آبياري طبيعي است، اما با تجهيزاني كه دارند، آمدند ابرها را تخليه كردند.
شما ميدانيد كه جريان حركت ابرها از غرب به شرق است؛ يعني از روي اقيانوس شكل ميگيرد، روي مديترانه ميآيد و تغييراتي در آن اتفاق ميافتد و از ايران عبور ميكند و به سمت شرق ميرود. اكثر ظرفيت ابرها را تخليه كردند. اخبار بارندگيهاي كم سابقه يا بيسابقه را شنيدهايد. چقدر در اروپا برف و باران آمد و تمام پاييز ما خشك بوديم. سياستمداري كه رشتۀ تحصيلياش آب و عمران و ... نيست، هفت هشت روز پيش دربارۀ بحران آب در سي سال آينده مقالهاي نوشته بود و نقشهاي از دنيا ارائه داده و مشخص كرده بود كه مناطقي خشك ميشوند و اين مناطق از تركيه به اين طرف بود؛ درست همين محدودهاي كه آنها از تمدن سازي و فرهنگآفريني آن ميترسند. در جلسهاي كسي مطرح كرد كه بحران آب هست و اين آقا هم مقالهاي نوشته است. من ديدم كه اصلاً تخصصي و كار نويسندۀ اين مقاله آب و هواشناسي و .... نيست. او چگونه چنين تشخيص داده است؟
اخباري داشتيم كه در اروپا دارند اين كار را ميكنند؛ يعني دارند ابرها را تخليه ميكنند كه به سمت ما نرسد. بعد بررسيهايي هم كردم و برايم يقين حاصل شد كه آن حرفي كه آن آقا زده است، يك پيشبيني علمي نيست، خبر از حادثهاي طراحي شده است. حالا ما بايد در مجامع حقوقي پيگيري كنيم و اجازه ندهيم كه چنين كار زشتي انجام بشود.
معلوم است وقتي بارش كم شد، آن وقت در آبهاي مرزي تخاصم و تزاحم بيشتر خواهد شد. بايد پيگيري كنيم و اجازه ندهيم. اما آنچه در كشور خودمان ميتوانيم انجام بدهيم، بايد به سرعت شبكۀ سدها، شبكههاي انتقال و كنترل آب را تكميل كنيم. اين يك بخش از كار است. الحمدلله اين بخش دارد به سرعت انجام ميشود. من اميدواريم كه در برنامۀ پنجم اين بخش جمع و جور بشود و ديگر بعد از برنامۀ پنجم ما سد و شبكۀ مهمي در دستور كار نداشته باشيم و همۀ آنچه در مطالعات پيشبيني شده، انجام و تمام بشود.
اما بخش دوم كار مديريت مصرف آب هم در كشاورزي، هم در شرب و هم در صنعت و خدمات است. درست است كه ما كشور كم آبي هستيم، اما براي انجام امور و حفظ رشد و افزايش سرعت پيشرفتمان آب كم نداريم.
پريروز در يزد بوديم. يزد ديگر كوير و از مناطقي است كه در خود ايران كمتر از جاهاي ديگر بارندگي دارد. ولي وقتي نگاه ميكني، ميبيني در طول سه و پنج هزار سال در آنجا كشاورزي، زندگي، صنعت، توليد و محصولات بسيار خوب كشاورزي و چند هزار كيلومتر شبكۀ قناتها بوده و مردم زندگي كردهاند، زيرا از آب درست استفاده كردهاند.
يك درخت انار كاشتهاند و يك كوزه كنار آن گذاشتهاند و آن را آبياري كردهاند. آب همين طور در باغ و كشاورزي رها نشده است. در استهبان درخت پسته را كاشتهاند و يكي يكي آب دادهاند.
در شيبهاي تند و بعضاً سنگي كه لايۀ كمي خاك روي آن هست، چاله كندهاند و درخت انجير را كاشتهاند و يكي يكي آب ميدهند و 16 هزار تن از بهترين انجيرهاي دنيا را استحصال و صادر ميكنند. بايد از آب درست استفاده كنيم.
استفادۀ درست از آب در بخش كشاورزي دو بخش دارد؛ يكي شبكهها براي انتقال درست و دوم مصرف سرِ زمين است. در قانون برنامه پيشبيني شده و امسال هم پول گذاشتهايم. همين دو سه روز پيش در شوراي عالي آب پول داده شد و باز هم پول ميدهيم. امروز صندوق توسعۀ ملي جلسه دارد و باز هم پول خواهيم داد. انشاءالله ظرف چهار پنج سال ساخت همۀ شبكۀ پايين دست سدها تمام ميشود و دوم شيوۀ استفاده است.
خوشبختانه، در اراك آقاي استاندار گفتند كشاورزان از شيوههاي جديد آبياري تحت فشار، قطرهاي و باراني استقبال ميكنند كه اين خيلي خوب است.
امسال به وزارت كشاورزي بودجه دادهايم. يك و نيم ميليون هكتار زمين بايد زير پوشش آبياري تحت فشار برود. در برنامۀ پنج ساله پنجم تمام زمينهايي كه كشت آبي هستند، بايد زير پوشش آبياري تحت فشار بروند. در مصرف خانگي و ساير مصارف نيز همينطور ميشود آب كمتري مصرف كرد و بهداشت و توليد بالاتري هم داشت و اينها شدني است.
ميبينيم كه امروز ارزش آب در خيلي جاها بالاتر از ساير كالاها و حتي بالاتر از انرژي است. بدون انرژي ميشود زندگي كرد، اما بدون آب نميشود زندگي كرد. حالا تغييرات آب و هوايي اثر خودش را دارد و طراحيهاي دشمنان بشريت هم جاي خودش را دارد.
من اميدوارم همه در هر جاي ايران كه هستيم، آنهايي كه بايد كار عمراني و زير ساختها را انجام بدهند، حركت كنند و طراحيهايشان را بهتر كنند، سرعت ساخت را بالا ببرند و همۀ كساني كه ميخواهند آب مصرف كنند (كشاورزان، در خانهها و مراكز گوناگون) مصرف آب را مديريت كنيد.
ديديم كه ميشود. يك موقعي ميگفتند در كشور نميشود كارهاي بزرگ كرد. من خودم در جلسات گوناگوني بودم كه ميگفتند نميشود. من در اين بيست و بيست و پنج سال اخير اين قدر نميشود شنيدهام كه البته هيچ گاه باور نكردهام. ديديم كه ميشود. واقعاً ميشود دو برابر و چهار و شش برابر كار كرد.
در كار سرمايهگذاري در كشور در اين پنج سال شش برابر گذشته كار شد. يادتان هست، در سالهاي 1385 و 1386 مصرف روزانۀ بنزين 77 ميليون ليتر با رشد سالانۀ 10 درصد، 12 درصد و 5/6 ميليون خودرو و الان 13 ميليون خودرو در كشور هست و سالي يك ميليون و 400 هزار خودرو اضافه ميشود، مصرف بنزين 51 ميليون شده است و بعضي روزها 5-44 ميليون ليتر است. ميشود كارهاي بزرگ كرد و ملت ايران ظرفيت كارهاي بزرگ را دارد. همه ميدانند اگر ما تمام دستاوردهاي تمدني و فرهنگي دنيا را روي ميز بگذاريم، و سهم ملتها را در آن تعيين كنيم، سهم ملت ايران اكثريت قريب به اتفاق است؛ يعني ديگر چيزي براي ديگران باقي نميماند.
عزيزان من! امروز بايد خودمان را پيدا كنيم، بسازيم و ايران را بسازيم. بايد به پرچمداري توحيد، عدالت و زندگي سعادتمند برسيم. اگر بخواهيم به آن نقطه برسيم، بايد ايران را آباد كنيم. اگر ما بهترين آرمانها و پيامها را داشته باشيم كه داريم، اما زندگي در ايران زندگي سختي باشد و زندگي پيشرفتهاي نباشد، آن پيام فاقد پشتوانۀ لازم است. بايد آن پيامها در عمل اثبات بشود و در عمل بايد نشان بدهيم كه با اين آرمان و فرهنگ ميشود بهتر زندگي كرد.
من يقين و باور دارم كه اين حركت كمالي ملت ايران روز به روز با سرعت و گسترۀ بيشتر انشاءالله جلو خواهد رفت. ميبينيم روزي را در آيندۀ نزديك كه سرتاسر سرزمين مقدس ايران آباد، آزاد و سرشار از عدالت و اميد و ايمان به خداي يگانه و الگويي براي بشريت است.
مجدداً از همۀ شما تشكر ميكنم و افتتاح اين سد را هم به مردم عزيز استان مركزي تبريك ميگويم.
والسلام عليكم و رحمة الله و بركاته