
سخنراني در مراسم روز بزرگداشت هوا و فضا
بسم الله الرحمن الرحيم
شناسه خبر: 26770 -
دوشنبه 18 بهمن 1389 - 12:11
اللهم عجل لوليک الفرج و العافية والنصر و اجعلنا من خير انصاره و اعوانه والمستشهدين بين يديه
خداي بزرگ را سپاسگزارم که توفيق مشاهدة چنين روز و چنين دستاوردهايي را عنايت كرد. روز فناوري فضايي را به همۀ شما و همۀ ملت ايران تبريك ميگويم. عزيزانمان مطالب را بيان كردند. من ميخواهم به ساحت شما و همة دانشمندان و فناوران ايران عزيز عرض ارادتي داشته باشم.
انسان بدون علم بيمعناست. همة ظرفيتهاي الهي انسان فقط در سايۀ علم امكان شكوفايي و كمال دارد.
علم دروازة ورود به ارزشهاي متعالي است. علم بالاترين هديۀ الهي به بشريت است. نوري است كه خدا فرا روي بشر براي شناخت راه و هدايت قرار مي دهد.
هر ميزان دريافت انسان از عالم گستردهتر، انسان بزرگ تر و بزرگ تر. خدا انسان را بزرگ خواست و براي بزرگ شدن او راه علم و دريافت علمي را به عنوان ابزار و امكان در اختيارش قرار داد. امروز در دنيا هركس حرف اول علمي را بزند، حرف اول فرهنگي را هم خواهد زد.
دستاوردهاي علمي پشتوانۀ انديشههاي انساني و فرهنگي است. خدا انسان را آنقدر بزرگ خواست كه بر همۀ عالم مسلط شود و همة آسمانها و زمينها تحت سيطرة او قرار بگيرد. راه تحقيق اين بزرگي كار علمي و علم است.
خداي بزرگ را سپاسگزاريم كه امروز حركت علمي در ايران زمين حركتي باشتاب بسيار بالاست. وقتي من فقط سال 1387 و 1388 و امروز را مقايسه ميكنم سال گذشته در همين روزها در همين سالن بوديم و دستاوردهاي يك سال (1387 و 1388) را مشاهده كرديم. امروز وقتي از نمايشگاه بازديد كرديم و گزارشها را شنيديم، نميتوانم بگويم چند برابر، ولي باور من اين است كه دستاوردهاي يك سال اخير بيش از ده برابر سال قبل از آن است.
معنايش اين است كه ما با يك سرعت و شتاب روزافزون در حال حركت به سمت قلههاي كمال هستيم. در بين همة علوم، علوم و فناوري فضايي جايگاه ممتازي دارد.
اول اينكه در مرز دانش است و دوم اينكه نگاه انسان به هستي از افق بالا نگاه ديگري است. يك موقع آدم از افق محدودة خودش يعني، از افق يك غار به هستي نگاه ميكرد؛ يك موقع از افق و محدودة قبيله، يك موقع از افق طايفه و يك مليت و يك موقع از افق زمين. بين اين انسانها و اين نگاهها تفاوت هست.
كسي كه از 35 هزار كيلومتري زمين به زمين نگاه ميكند، چيز ديگري ميبيند. كسي كه خارج از منظومۀ شمسي به عالم نگاه ميكند و از آن ارتفاع يا افق بالا عالم هستي را نظاره ميكند، دريافتش از عالم و انسان متفاوت است. البته نبايد فراموش كنيم كه دو نگاه به علم هست؛ يك نگاه به دنبال منفعت و سودجويي و تحقير انسان و نگاه ديگر به دنبال تكريم انسان است.
خيلي روشن است كه ملت ايران، جمهوري اسلامي و دانشمندان ما در پي تكريم انسان هستند. خداي متعال از انسان خواسته است كه در عالم هستي تجلي و واتاب او باشد. تجلي و واتاب بودنِ خداي متعال جز از راه عمل نيست. و جز از نگاه به هستي از افقهاي بسيار بسيار بالا ميسر نيست و فناوري هوافضا اين فرصت و امكان را در اختيار ما قرار ميدهد تا از افق بالاتري به هستي نگاه كنيم.
ضمن اينكه در نبرد اصلي انديشه و فرهنگ، حضور در فضا پشتوانۀ بسيار مستحكمي براي ترويج و استحكام انديشه هاي الهي و انساني ملت ايران است.
من خدا را سپاسگزارم كه حضور دانشمندان و عزيزان ما در اين عرصه حضوري بسيار پرقدرت، پرشتاب و ارزشمند است.
البته توجه داريم كه همۀ دستاوردهاي بشر در عرصۀ علمي ايستادن در سكوي نخست است. در واقع ما (كل بشر) هنوز در گام اول هستيم. گامهاي فراواني پيش روست. هنوز تا رسيدن به اوج كرامت «و سخّر لكم ما في السمؤات و ما في الارض» در قدم اول هستيم و بايد گامهاي بلندي برداريم.
اما در اين مسير پرافتخار دو سه توصيه به دانشمندان و فناوران به خصوص جوان عزيز دارم؛ اول تأكيد و حفظ عنصر خودباوري است. اين كليد حركت است. بايد همواره زمزمه كنيم كه ما ميتوانيم. اين احساس، قدرتي را در انسان ايجاد ميكند، اين ايمان قدرتي را ايجاد ميكند كه هيچ قلهاي خارج از دسترس انسان تصور نميشود. اين خودباوري بايد در نسلهاي پي در پي هم گسترش و هم تعميق پيدا كند.
شتاب پيشرفت علمي ما نسبتي مستقيم با درجۀ خودباوري ما دارد. ما خدا را سپاسگزاريم كه امروز خودباوري در سطح بالايي در اين سرزمين حضور دارد.
دوم، اتكا به روشهاي ايراني است. باور من اين است كه روش ايراني در تحقيقات علمي، توسعۀ فناوري و كشف حقايق روشي ويژه و با دستاوردها و اثرگذاري بسيار بالاست.
آن كساني كه امروز مرزهاي دانش را در اختيار دارند، اصرار دارند كه همۀ ملتها، دانشمندان و نوآوران را در مسيري قرار بدهند كه آنها طي كردهاند. معناي اين حرف اين است كه فاصلۀ علمي همواره حفظ خواهد شد و آنها هميشه نقش پيشتازي خودشان را حفظ ميكنند. بايد به روشهاي ايراني برگرديم و به گذشتة علمي و فني ايران زمين نگاهي بكنيم.
متخصصان ما چه ميكردند. چگونه بر طبيعت مسلط ميشدند. چگونه بهترين بهره را از انرژي، طبيعت، ماده و آب ميبردند.
نميخواهم وقت شما را بگيرم. اخيراً ما سفر يزد بوديم و بحث مهندسان ايراني در منطقۀ يزد كه دستاندركار بهرهمندي و بهرهبرداري درست از آب در منطقة كويري بودند، مطرح بود.
يزد منطقه اي كويري است و بارش آن خيلي كم است، اما قرنها و هزاره ها مردم در آنجا زندگي كرده اند و توليدات كشاورزي، صنعتي و نيز هنر و معماري و شهرسازي داشته اند. مهندسان عالم بسيار متبحري كه ما به آنان مقني ميگفتيم، هشت علم امروز مهندسي را با هم داشتند. به طبيعت نگاه ميكرد و محدودة آبريز را تشخيص ميداد. مي دانست كه اصلاً چقدر آب ريزش ميكند. اندازهگيري و محاسبه ميكرد كه چقدرش تبخير، جاري و نفوذ ميكند. محاسبه ميكرد، از سطح زمين تشخيص ميداد كه سفره هاي زيرزميني در چه عمقي هستند و چقدر ذخيره دارند و لايههاي غيرقابل نفوذ كجاست و چه شيبي دارد. او به تنهايي نقشهبرداري، هيدر و لوژي، هيدورليك سازه و زمينشناسي ميدانست.
درست در مسير جريان آب و گذر آب زيرزمين چاه ميزد. يك مظهر درست ميكرد و يك شبكه قناتها و تونلهاي زير ايجاد مي كرد كه با كمترين هزينه دو سه هزار سال است كه دارند كار ميكنند و با طبيعت و محيطزيست هم به طور كامل همخواني دارند. برخي از بهترين محصولات كشاورزي در همين يزد توليد ميشود و كشاورزان يزدي جزء مبتكرترين و خلاقترين كشاورزان ايران هستند؛ بدون اينكه به طبيعت آسيبي برسد.
ميزان برداشت از زمين متناسب با ميزان ريزش است و به طور خودكار اين را تنظيم ميكنند. الان ما چگونه چرخة آب را تنظيم ميكنيم؟
در همة دنيا بحران آب وجود دارد. در زمينۀ استفاده از چرخش انرژي، بادگيرهاي يزد را ببينيد، چه مهندسي پيشرفتهاي در آن به كار رفته است.
نميخواهم بگويم به عقب برگرديم. ميخواهم آن نوع نگرش ايراني به علم و فناوري را بگويم. مثالها زياد است. بايد برگرديم و آن نگاه را پيدا كنيم. الان در تمام دنيا تنظيم تعادل آب و توزيع آب در شبكهها، هزينههاي بسيار سنگين ميدهيم و اكوسيستم را به شدت تحت تأثير و تخريب قرار ميدهيم. هزار سال قبل دو جوان خراساني سيستمهايي درست كرده اند كه جريان آب و ذخيره و توزيع آن را به طور دائم بدون اينكه هيچ انرژي خورشيدي يا الكتريسته يا سوخت فسيلي لازم داشته باشد، به طور طبيعي با استفاده از پتانسيل آب خودش تنظيم ميكند. هر طور بخواهيد تنظيم ميكند.
به طب ابن سينا نگاه كنيم. هزار سال قبل يك مكتب پزشكي تأسيس كرده كه همين امروز حرف ميزند. همين امروز هم جزء كاملترين مكاتب پزشكي است. درچه مدت؟ از ابن سينا، دو نقل هست؛ يكي اينكه ميگويد بعد از 17 سالگي و ديگري اينكه ميگويد بعد از 22 سالگي تا 57 سالگي، هيچ چيز به دانش من اضافه نشد. چگونه ميشود يك آدم 22 ساله در رياضيات ، فلسفه، پزشكي و نجوم حرف بزند و حركت را در آن زمان بفهمد. هزار سال قبل بفهمد كه كرۀ زمين دور خورشيد ميچرخد.
باز هم مثال بزنم. تقويم جلالي. اين تقويم چقدر دقيق است. اين تقويم هزار سال قبل تدوين شده است. چقدر محاسبات آن دقيق است! هر هزار سال يك ثانيه انحراف دارد؛ يعني در هر هزار سال يك ثانيه بايد تصحيح بشود.
نوع نگاه ايراني شايد اسمش را «ميان بر» بگذاريم. اين نيست كه همه بايد آن مسيري را كه آنها طي دويست سال رفته اند، بروند. نه براي رسيدن به قلههاي علم و تسلط بر عالم هزاران راه وجود دارد و باور من اين است كه راه ايرانيها هميشه راه كوتاه تر، كم هزينهتر و بسيار انگيزانندهتر بوده است. الان نمونههايش را ميبينيم.
اين ماهوارة اميد كه پرتاب شد، اين طور كه گزارش دادند، آن چند كشوري كه ماهواره پرتاب كردند، دست كم نه بار پرتاب كرده است تا بتواند موفق بشود. در ايران پرتاب چندم موفق شد؟ به گمانم پرتاب دوم بود. پرتاب دوم موفق بود. دو تا نه چقدر فاصله است؟ همين نمايشگاه كه بازديد ميكرديم، بعضي از عزيزان ما قطعاتي را نشان دادند و گفتند اين براي اولين بار است كه ساخته ميشود. يا در اين پنجمين، ششمين، هفتمين كشوري هستيم كه مي سازيم.
من خدمتشان عرض كردم كه اميدوارم سال ديگر يا سال بعد كه آمديم، تمام غرفهها بگويند ما اولين كشوري هستيم كه ميسازيم. اين نشدني است يا شدني است؟ باورمن اين است كه با روش ايراني مي شود. بگذاريد مثال بزنم. شما همه دانشمند هستيد. ما ساختمانهايي مربوط به هزار سال قبل داريم كه هزار سال قبل كاشيكاري شده است، هزار سال سرما، گرما، سيكل ذوب، انجماد و تابش خورشيد همه چيز را از سرخودش عبور داده است، اما رنگ اين كاشي هنوز با آدم حرف ميزند. از چه موادي استفاده ميكردند؟ آن موقع كه پالايشگاه و پتروشيمي و .... نبود.
از چه استفاده كرده اند كه هنوز لعابش زنده است و در اين همه سيكل ذوب و انجماد و گرما و سرما ترك نخورده است. حتي سالم و زيبا مانده است؛ نه دم دست، در اتفاع. روي گنبد، در محراب. بايد يك مقدار به الگوهاي خودمان برگرديم. من فكر ميكنم پايۀ اين همان خودباوري است. اگر خودمان را باور كنيم نگاهمان به پديدهها عوض ميشود. به شكلهاي ديگري هم ميشود به آسمان رفت. واقعاً شدني است.
نكتة سوم توجه به آرمانهاست. بالاخره سقف پرواز روح انسان را آرمانهاي انسان تعيين ميكند. آرمانها هر چه متعاليتر، فضا براي پرواز علمي گستردهتر. آنهايي كه علم را براي تسلط بر ديگران ميخواهند، بالاخره به بنبست ميرسند.
ميبينيم كه دارند به بن بست ميرسند. آنهايي كه روزي علم اقتصاد نوشته اند يا اقتصاد سرمايهداري را به عنوان اقتصاد علمي به دنيا معرفي كرده اند و صد سال همة منابع ملتها را غارت كرده اند، امروز به بنبست رسيدهاند. من ترديد ندارم در عرصههاي ديگر هم بنبست در انتظار آنهاست. آن فضاي نامتناهي آرماني، پيگيري اهداف انساني و الهي براي جامعۀ بشري است.
امروز ما در ايران در آستانۀ جهش عظيم علمي هستيم. كار علمي كه در اين سرزمين انجام ميشود، بايد براي خدمت به بشريت، تعالي و كرامت بشريت، تجميع و همافزايي باشد.
من يك بازديد از غرفه دانشگاه اميركبير داشتم. استادان عزيز دربارۀ كارهاي بسيار خوبي كه انجام ميشود توضيح دادند و فرمودند كه ما 65 نفر الان متخصص در هوا فضا داريم. غرفۀ دانشگاه شريف كارهاي بسيار خوبي كرده اند. الان ماهوارۀ صددرصد ايراني درست كردهاند. آن طور كه براي من توضيح دادهاند، همهاش را خودشان ساختهاند. آزمايش كردهاند، فضاها و محيطها را درست كرده اند و ماهواره آماده پرتاب است.
دانشگاه علم و صنعت هم كارهاي بسيار خوبي كرده اند. ماهوارهشان آمادۀ پرتاب است. دانشگاه مالك اشتر همين طور. من همان موقع كه ايشان فرمودند 65 نفر، يك لحظه به ذهنم آمد كه ما بايد 65 هزار دانشمند فضايي و هوافضا داشته باشيم.
بايد با دنيا حرف بزنيم، يعني دو سه سال ديگر، قبل از پايان برنامۀ پنجم به كشورها اعلام كنيم كه هر كس كه دانش و فناوري ميخواهد، بسم الله، ما آماده هستيم كه در اختيارشان قرار بدهيم. اين شدني است.
همة اين تواناييها بايد در يك راستا قرار بگيرد. حالا خوشبختانه، سازمان فضايي تشكيل شد براي اينكه هم، هم راستا كند، هم، همافزا كند و هم ديگر كارهاي موازي انجام ندهيم و يك كار دو جا انجام نشود و انرژي و منابع هدر نرود. بايد برويم اين هدفي كه قرار داده شده كه انشاءالله قبل از هزار و چهارصد بايد انسان را به فضا ببريم، باور من اين است كه اين شدني است. گامهاي اول را خوب محكم برداشتيد.
همة توان را بسيج كنيد تا اين هدف ملي ايران زمين و همة دانشمندان بشود. البته من فكر ميكنم زودتر از آن خواهيد رسيد، اما با احتياط ميگويم. همه امكانات را بسيج كنيم.
البته حالا ممكن است قبل از آن ربات و چيزهاي ديگر بفرستيم. اين فناوري هوافضا بخش وسيعي از حوزۀ علمي و فناوري كشور را ميتواند هدفمند كند، به فعاليتهاي علمي كشور جهت بدهد و همه را بياورد و در اين راستا قرار بدهد. شرطش اين است كه هماهنگ و رو به جلو حركت كنيد.
آن قدر بايد جلو برويد كه براي بقيۀ بخشهاي علمي كشور فضاي كافي ايجاد شود و در آن فضا براي خودشان جايگاهي و فرصتي پيدا كنند كه دنبال شما بيايند و رشد و پيشرفت داشته باشند.
من فكر ميكنم از اواخر امسال و سال آينده، سال پرتابهاي متعدي است و سازمان فضايي با كمك بقيه دستگاهها و دانشگاهها و مراكز تحقيقاتي بايد طوري برنامهريزي كند كه همين طوري پشت سر هم قدمها را برداريم و پلهها را صعود كنيم. ما بايد با هم عهد ببنديم. بايد برسيم. هر چيزي كه بشر امروز به لحاظ علم و فناوري در اختيار دارد، اعتقاد من اين است كه اين از متوسط استعداد ايراني بالاتر نيست. هر چه دارند، از متوسط استعداد ايراني بالاتر نيست و متوسط استعداد ايراني بالاتر از آن است. اگر استعداد ايراني در اين مسير جاري شود، اصلاً در انديشه و فرهنگ، نوع نگرش ملتها به محيطهاي گوناگون انقلاب پيدا خواهد شد. و اين مأموريتي كه شما دانشمندان و متخصصان به خصوص جوانها و استادان عزيز به عهده داريد و من يقين دارم كه نسلها و دانشمندان ايران مأموريتهاي تاريخيشان را همچون هميشه به خوبي ايفا خواهند كرد. بشتابيد، فرداي درخشان در انتظار ملت ايران و همة ملتهاست.
موفق و سربلند باشيد.
شناسه خبر: 26770
- دیدارهای داخلی
, سخنراني ها
, متن کامل سخنرانی
1390 رياست جمهوري اسلامي ايران 2011 Presidency of The Islamic Republic of Iran
آدرس: تهران - میدان پاستور - خیابان پاستور تلفن: +98(21)64451