اللهم‌ عجل‌ لوليك‌ الفرج‌ والعافية والنصر واجعلنا من‌ خيراعوانه‌

وانصاره‌ والمستشهدين‌ بين‌ يديه‌



خداي بزرگ را سپاسگزارم و بسيار خوشحال كه اين فرصت و توفيق را مجدداً عنايت فرمود تا در آغاز جشن بزرگ فرهنگي كه ميعاد انديشمندان و اهالي فرهنگ و هنر و انديشه است، حاضر بشوم.

از حضور همه عزيزان و ناشران داخلي و خارجي، مؤلفان و همه كساني كه در خدمت تعالي فرهنگ جامعه هستند، صميمانه تشكر

مي كنم.

خب، مطالب را فرمودند، هم برادر عزيزم آقاي صفار و هم ناشران برگزيده و هم جناب آقاي پرويز شرح خوبي از روند برگزاري نمايشگاه كتاب دادند. من هم به عنوان عرض ارادت خدمت اهالي فرهنگ كشورمان و همه اين چند نكته و يكي دو سفارش را عرض خواهم كرد.

نكته اول، آن چيزي و اثري ماندگار و جاويد است كه برآمده از روح انساني و در جهت ترويج استعدادهاي الهي انسان باشد. فراوان اند كساني كه در جهان و تاريخ اقداماتي انجام داده اند و آثاري خلق كرده اند، اما رد آن آثار به سرعت در روند حركت انسانها گم شد. و در نقطة مقابل آثاري را مي بينيم كه گرچه در مقطع تاريخي خودشان خيلي ندرخشيده اند، اما به مرور زمان دايرة اثرگذاري آنها گسترش پيدا كرد. رمزش را بايد در همان كلام اول جستجو كنيم. انسان در دو ارتباط تعريف مي شود و ارزشهاي انساني در دو ارتباط متجلي مي شود كه اين دو ارتباط در طول هم هستند. ارتباط انسان با خدا. آن حالات عرفاني و معنوي و عاشقانه و زلال و آن تجلي زيباييهاي آفرينش در يك انسان و دو، در تعامل با ساير انسانها، در ارتباطات و تعاملات اجتماعي.

در تعاملات اجتماعي آن چيزي نامش كار فرهنگي است و اثرگذار و ماندگار است كه هم برآمده از ارزشها و خصلتهاي انساني باشد و هم مروج و مقوم اين ارزشها در روابط بين انسانها. كار فرهنگي يعني بسترسازي براي شكوفايي و تحريك خصلتها و استعدادهاي الهي در انسانها براي شكوفايي. آن اثري كه خود انسان را به انسان مي شناساند و راه تعامل درست با ديگران را تعاملي كه كمال آفرين و حيات بخش و فزاينده باشد، آن حركت حركتي ماندگار است. هرحركتي كه متصل با حقيقت انساني باشد، ماندگار و ارزشمند است. كتاب در واقع ثبت اين تلاش مقدس است و مؤثرترين و ماندگارترين نوع ثبت جوشش فرهنگي از درون يك انسان. شايد همين دليل است كه از ابتدا كتاب در انديشة انسان مقدس بوده است و اصلاً كتاب بايد منجر به اصلاح انسان، اصلاح روابط انسان با ديگران و شكوفايي حقيقت انساني بشود.

حاج آقا تقوي اشاره خوبي داشتند، در همين آياتي كه تلاوت شد، از ن والقلم آغاز شد به انك لعلي خلق-عظيم ]رسيد[ ارتباط قلم و كتاب با اخلاق. اخلاق يعني غلبة ارزشهاي سازنده و تعالي آخرين انساني در روابط بين انسانها يعني قلم و كتاب بايد منجر به تعالي مكرمتهاي اخلاقي در جامعه بشود. خود انسان را بنماياند و رابطة او را با ديگران تنظيم كند و همة روابط بين انسانها را سازنده و فزاينده و اميدبخش و طراوت آفرين و زيبا و پرنشاط كند. اين يك جمله به عنوان ادب خدمت شما عزيزان بود.

كتاب هميشه  محترم و مقدس بوده است. معنايش اين نيست كه در طول تاريخ يا در دوران معاصر آلودگيهايي بر صفحة كاغذ نگاشته نشده است. اما حجم آن آلودگيها آنقدر كم است كه اقيانوس زلال انديشة بشري را آلوده نمي كند و چيزي از ارزش كار اهالي فرهنگ، مؤلفان و خلاقان و انديشه ورزان كم نمي كند.

من مي خواهم صميمانه از اهالي فرهنگ در كشورمان تشكر كنم.

خوشبختانه، حركت خلاق در حوزة انديشه يك حركت روبه رشد است.

سرعت رشد فعاليتهاي فرهنگي در ايران بسيار بالا و افتخارآميز و افتخارآفرين است.

همين دو سه عددي كه اشاره كردند، 800-900 عنوان كتاب به بيش از 55 هزار عنوان كتاب. بگذاريد يكي دو عدد ديگر برايتان بگويم. در همين كتابخانة ملي خودمان كه آقاي اشعري زحمت آن را مي كشند، در سال1384، دويست هزار عنوان كتاب معرفي مي شد. الان نزديك به دو ميليون كتاب معرفي مي شود. حتي تعداد مراجعين- بالاخره اهل تحقيق و كساني كه دنبال پژوهشهاي برتر هستند، نوعاً به كتابخانه ملي مراجعه

مي كنند- تا چند سال پيش 150 نفر در روز مراجعه مي كردند و الان معمولاً حدود 5000 نفر در روز مراجعه مي كنند كه محدوديت گذاشته اند و گفته اند شخص بايد كارشناس ارشد به بالا باشد تا بتواند مراجعه كند؛ يعني امكان پاسخگويي نيست.

ملت ما يك ملت فرهنگي است و ايران كانون توليد و نشر فرهنگ و تمدن در جهان بوده است. من خاطرم هست، يك موقعي نمايشگاه كتاب وقتي در تهران برگزار مي شد، به خاطر كثرت مراجعين موجب اذيت و آزار و نگراني بخش وسيعي از مردم شهر مي شد. ترافيكهاي سنگين و مشكلات و ... امروز با تدبيري كه همكارانمان در وزارت ارشاد به كار بردند و همكاري خوب مديريت شهري و همة بخشها با اينكه حجم كار نزديك به دو برابر و شايد بيش از دو برابر شده و تعداد مراجعين همه به همين نسبت اضافه شده است و ميزان فروش بيش از اين نسبت، اگر جلد كتاب را بگيريم نه قيمت را، اما با آسايش و آرامش، خيلي وقتها مسائل حاشيه اي بر متن كار فرهنگي غلبه مي كرد. امروز اين كار فرهنگي است كه مي درخشد. من از همة كساني كه در خدمت فرهنگ كشورند، محققان و ناشرين و مؤلفين و چاپخانه ها و انجمنها و تشكلها و دانشمندان و ... تا عزيزانمان در وزارت ارشاد كه زحمت تحمل بار خدمت رساني به اهالي فرهنگ كشور را برعهده دارند، صميمانه از همه تشكر مي كنم.

اينجا مي خواهم دو سه نكته را خدمتتان عرض كنم. بالاخره حاصل خلاقيت و زحمات و مجاهدتهاي اهل فرهنگ بايد در قالب كتاب بيايد و بعد اين در دسترس همگان قرار بگيرد و همگان نيز عادت كنند كه از اين كالاي باارزش فرهنگي بهره ببرند؛ يعني يك زنجيره اي را بايد مديريت كنيم. در توليد كتاب همچنان بايد حمايتها وجود داشته باشد و افزايش پيدا كند؛ يعني بالاخره هركس كه نوآوري و خلاقيت و انديشة نو و دريافت جديدي از عالم، انسان و روابط انساني دارد، بايد مورد حمايت قرار بگيرد و اين بايد بيايد و حمايت و منتشر و توزيع بشود. از آن طرف هم بايد يك كار جدي بشود براي اينكه گرايش به كتابخواني روزافزون شود. خوشبختانه علي رغم حضور رسانه هاي متعدد و ابزار ارتباطي بسيار متنوع در دسترس مردم خوشبختانه همچنان گرايش به كتاب و كتابخواني روزافزون است و اين بسيار ارزشمند است.

شما مي دانيد كه كتاب خواندن را بايد از دبستان و حتي پيش از دبستان ياد گرفت و باز شما مي دانيد آنچه بين هر انساني و كتاب انس برقرار

مي كند، محتواي كتاب است و همه كتابخواني را از دبستان شروع مي كنند.

خودتان در ذهنتان بيايد. ببينيد، آنجايي كه كتاب، نه كتاب كلاسيك درسي و مدرسه اي، معمولاً به اينها كتاب خواندن نمي گوييم، كتاب به معناي آن بخش فراتر از اين و كار فرهنگي و آن ارتباط بين انسانها و انديشه ها و قلبها از طريق نوشته. هر كدام شروع كرديم، از داستان شروع كرديم. بايد از كودكي و از داستان شروع كرد. بنابراين ادبيات داستاني كودك نقشي محوري  بازي مي كند. شما بايد از همه حمايت كنيد. اما بالاخره بايد اولويت بدهيد. بايد توليدات ما در داستانهاي كودكان خارج از اين زرق و برقهاي بسته بندي كتاب باشد كه آنها هم بايد متناسب با سن كودك باشد، اما بايد آنقدر توليدات فرهنگي داشته باشيم كه همة بچه ها متناسب با حوصله و ذوق خودشان داستانهاي آموزنده در اختيار داشته باشند.

البته براي بزرگ ترها هم همين طور. حالا اشاره كردند، خوشبختانه هم عنوان كتاب و هم تيراژ كتاب رو به افزايش است، اما بالاخره ديده ايم آن كتاب هايي كه يا معرف برجستگيهاي انساني يك انسان اند، يا معرف روند تعامل انساني يك انسان با ديگران و شكوفايي يك انسان هستند، مخاطب بيشتري پيدا مي كنند. من اينجا مي خواهم به يكي دو مورد اشاره كنم. اين بدان معنا نيست كه بخواهيم ارزش كار ديگران را دست كم بگيريم. شايد من هم نبايد اسمي ببرم، اما اين اسم يك نشانه است و تقديري از همة اهل فرهنگ.

خب شما لابد از كتاب دا و تيراژ بالاي آن در مدتي كوتاه اطلاع داريد؛ وقتي از حقيقت انسان و تجلي اين حقيقت سخن گفته مي شود، همة انسانها سراغ آن مي آيند، چون ديگري دارد راجع به خودشان حرف مي زند و باز يك كتاب ديگري را هم بگويم كه آن هم به نظر من، از همين دست است، خاطرات زندگي شهيد، مجاهدتها و عظمتها و ... وقتي آدم اين را مي خواند، مي گويد يك انسان چقدر مي تواند بزرگ و بزرگوار باشد و خدا در انسان چه عظمتها و زيباييهايي را قرار داده است و زيباييهايي را قرار داده است كه وقتي اين شكوفا مي شود، همة وجود انسان را در تسخير خودش در مي آورد و  مجذوب خودش مي كند. اينها هم داستان هستند. روي توليد داستان و رمان خيلي بايد كار بشود. البته كتابهاي معرفتي بسيار ارزشمند هستند و اهل آن رجوع مي كنند، اما كسي با آنها كتابخوان نمي شود. نه اينكه نمي شود. اما معمولاً نقطه انس انسانها با كتاب از داستان شروع مي شود و بايد براي سنين مختلف و به خصوص كودكان ما كار جدي تري را انجام بدهيم.

اجازه بدهيد نكتة ديگري را هم به عنوان توجه خدمتتان عرض كنم. البته اشاره كردند كه برداشتن يارانه تأثير چنداني در قيمت كتاب نداشته است، اما مي بينيم بعضي جاها قيمتها، قيمتهاي مناسبي نيست. يا رعايت نكرده اند، اشتباه محاسبه نكرده اند، بالاخره تيراژ آنقدر كم است كه

مي خواهد هزينه كل كار را از يك تيراژ كمي]به دست آورد[

اينها را هم انشاءالله خود ناشران و تشكلهاي ناشران در ساختاري ببينند. بالاخره كتاب بايد با هزينه هاي زندگي بخواند. اين پيشنهاد خوبي بود كه گفتند دو درصد كل هزينه را براي كتاب بگذاريم. كسي 500 هزارتومان را هزينه مي كند، دو درصد آن ده هزار تومان مي شود. ما بايد كاري كنيم با اين 10 هزارتومان تعداد بيشتري كتاب و البته كتابي كه هم مناسب و هم دلخواهش است، بتواند انتخاب كند.

من صميمانه تشكر مي كنم، كاري كه در توسعة كتابخانه ها شده است، در توسعة محتوا يعني حجم كتاب كتابخانه ها شده است، كار بسيار ارزشمندي است، جشن بزرگ كتاب را در تهران به همة اهالي كتاب كساني كه از ايران عزيز هستند و چه ميهماناني كه از ساير نقاط بايد افق را جايي قرار بدهيم كه در آيندة نزديك نمايشگاه كتاب تهران كانون

هم انديشي و تلاقي محبت همة اهل فرهنگ دنيا باشد. آن روز نزديك است.



والسلام عليكم و رحمةالله و بركاته