محمدرضا رحيمي روز سه شنبه در اجلاس سران کشورهاي همسايه افغانستان که در استانبول در حال برگزاري است، در سخناني با تشريح مواضع جمهوري اسلامي ايران درباره اوضاع افغانستان اظهار داشت:راهبرد اساسي جمهوري اسلامي ايران حمايت از برقراري صلح ، ثبات و توسعه اقتصادي در افغانستان بوده و وجود امنيت و ثبات در اين کشور را مساوي صلح و امنيت منطقه مي داند .

وي ‌اظهار داشت: نيروهاي خارجي بعد از هشت سال حضور گسترده در افغانستان نه تنها موفق به بازگرداندن ثبات و امنيت به اين كشور نشدند بلكه شاهد وخامت اوضاع امنيتي،افراطي گرايي و توسعه تروريسم در منطقه هستيم.‌

معاون اول رييس جمهور با تاکيد بر اينکه استفاده از قدرت نظامي فرا منطقه اي راهکار مناسبي براي حل مشکل افغانستان نيست، تصريح کرد : بايد با تغيير رويکرد اشتباه نظامي به رويکرد کمک هاي انسان دوستانه و کمک به عمران و آباداني براي رساندن اين کشور به وضعيت مطلوب و بهبود اوضاع آن تلاش کرد و در اين راستا همه کشورهاي منطقه مسوول هستند.

معاون اول رييس جمهور گسترش همکاري هاي منطقه اي را براي کمک به برقراري صلح و امنيت پايدار در افغانستان ضروري دانست و گفت: همکاري هاي منطقه اي براي حل و فصل مشکلات و تحقق شکوفايي و رونق اقتصادي و فقر زدايي و رسيدگي به نيازهاي مردم منطقه ضرورتي اجتناب ناپذير است.

وي با بيان اينکه حضور کشورهاي بيگانه و افزايش شمار نيروها، تاثيري بر حل مساله افغانستان نداشته است،خاطر نشان کرد : متاسفانه نيروهاي خارجي در افغانستان تصور مي کنند با افزايش آتش افروزي و نيروهاي نظامي مي توانند مشکلات خود و اين کشور را حل کنند در صورتي که براي حل مشکل اين منطقه بايد به دنبال راه حل هاي انساني و هماهنگي و همکاري منطقه اي بود .

كنفرانس ها و اجلاس ها ، تبديل به صحنه اي براي نمايش هاي سياسي نشود

رحيمي با بيان اينکه کنفرانس ها و اجلاس هايي که درباره موضوعات افغانستان برگزار مي شود بايد تضمين کننده خواست و انتظار مردم رنج کشيده اين کشور و مبتني بر برقراري صلح و ثبات باشد ، تصريح کرد:کنفرانس ها و اجلاس ها نبايد به صحنه اي براي نمايش هاي سياسي تبديل شود.

وي تاکيد کرد: رفتار و برخورد شفاف در قبال تحولات افغانستان و جريان افراط در آن کشور و پرهيز از استانداردهاي دوگانه و نگاه جامع و غير گزينشي به پديده تروريسم و افراط گرايي براي حل و فصل مساله افغانستان از اولويت هاي ضروري است .

رحيمي در ادامه افزايش چهل برابري کشت ، توليد و ترانزيت مواد مخدر و گسترش فقر و وخامت وضعيت مردم افغانستان را از نتايج ناامني در اين کشور برشمرد و خاطر نشان کرد: افزايش تصاعدي توليد مواد مخدر و درآمد حاصل از اين مواد افيوني ، صرف پشتيباني از عمليات هاي تروريستي مي شود؛ رشد توليد مواد مخدر تهديدي براي همه ملت هاي منطقه بوده و هزينه هاي مادي ، معنوي و انساني سنگيني را به همسايگان اين کشور تحميل کرده است .

معاون اول رييس جمهور در ادامه روابط جمهوري اسلامي ايران و افغانستان را مبتني بر اشتراکات تاريخي ، فرهنگي و ديني دانست و اظهار داشت : ايران تاکنون طرح هاي مختلفي را در بخش هاي تاسيسات ، زيربنايي ، انتقال انرژي و آموزش و بهداشت در اين کشور اجرا نموده است .

متن كامل سخنان معاون اول رييس جمهور در اين اجلاس به شرح زير است:

بسم الله الرحمن الرحيم

جناب آقاي عبدالله گل ؛

رييس جمهور محترم ترکيه و رييس اجلاس ؛

روساي محترم هيات هاي شرکت کننده ؛

عاليجنابان ؛

خانم ها و آقايان ؛

در ابتدا مايلم از دولت محترم ترکيه به ويژه جناب آقاي عبدالله گل به عنوان ميزبان اين اجلاس تشکر کنم و درودهاي گرم و صميمانه ام را ، خدمت ساير مهمانان عاليقدر و شرکت کنندگان در اين نشست خيرخواهانه ابراز دارم .

حضار محترم !

يکي از اولويت‌هاي اصلي سياست خارجي جمهوري اسلامي ايران ، توجه ويژه به روابط با همسايگان است اصولا کشورهاي منطقه و همسايه بر اساس اشتراکات تاريخي ، فرهنگي ، ديني و موقعيت جغرافيايي ، پيوندهاي عميقي با يکديگر دارند و لذا وقوع تحولات در هر يک از آنها بر ديگر همسايگان و کل منطقه تاثير گذار است بر همين اساس اوضاع پيچيده در افغانستان طي ساليان طولاني علاوه بر ايجاد مشکلات در ابعاد مختلف براي دولت و مردم افغانستان ساير کشورهاي منطقه را نيز تحت تاثير قرار داده است .

در چنين شرايطي راهبرد جمهوري اسلامي ايران حمايت از برقراري صلح ، ثبات و توسعه اقتصادي در افغانستان بوده و همواره اعلام نموده است که وجود امنيت و ثبات در افغانستان ، مساوي با صلح و امنيت در کشورمان و منطقه مي باشد .

عاليجنابان؛

نيروهاي خارجي بعد از هشت سال حضور گسترده در افغانستان نه تنها نتوانسته اند ثبات را در اين کشور برقرار کنند بلکه امروز شاهد وخامت اوضاع امنيتي و رشد افراط گرايي در افغانستان و منطقه هستيم و جريانات افراطي و گروه هاي تروريستي بر دامنه حضور جغرافيايي حملات خود افزوده و مشکلات جدي براي ملت ، دولت افغانستان و کشورهاي منطقه ايجاد کرده اند .

تجربه گذشته نشان داده است که حضور کشورهاي بيگانه و افزايش شمار نيروها تاثيري بر حل مساله افغانستان نداشته و در واقع نيروهاي فرا منطقه اي عزم و اراده جدي براي رفع مشکل، بروز نداده اند و متاسفانه چشم انداز مثبتي در جهت بهبود اوضاع امنيتي مشاهده نمي شود .

از اولين نتايج گسترش ناامني افزايش کشت ، توليد و ترانزيت مواد مخدر به ميزان چهل برابر بوده است . افزايش تصاعدي توليد مواد مخدر و درآمد حاصله از اين مواد افيوني ، شرط پشتيباني از عمليات هاي تروريستي مي شود .

رشد توليد مواد مخدر ، تهديدي براي همه ملت هاي منطقه بوده و هزينه هاي مادي ، معنوي و انساني سنگيني را بر همسايگان افغانستان تحميل کرده است .

از سوي ديگر گسترش ناامني و بي ثباتي منجر به توطئه فقر ، عدم سرمايه گذاري و وخامت وضعيت معيشتي مردم افغانستان شده و از يک سوي تلاش هاي دولت اين کشور براي توسعه ايجاد شغل و جلب سرمايه گذاري بين المللي را با مشکل مواجه نموده و از سوي ديگر روند بازگشت آوارگان افغاني از کشورهاي همسايه را بسيار کند و بعضا معکوس کرده است . آوارگان افغاني که بسياري از آنها متخصص و نيروهاي کارآمد مي باشند و بايستي براي بازسازي و توسعه افغانستان به کشورشان مراجعت نمايند به علت ناامني همچنان در ترديد هستند .

نگراني بزرگ ديگر احتمال سرايت ناامني و تروريزم از افغانستان به آسياي مرکزي و کل منطقه مي باشد تجربه ثابت کرده است استفاده از قدرت نظامي فرا منطقه اي راهکار مناسبي نبوده و بايد با تغيير رويکرد اشتباه نظامي رويکرد کمک هاي انسان دوستانه و کمک به عمران و اباداني براي رساندن اين کشور به وضعيت مطلوب و بهبود اوضاع آن تلاش کرد و در اين راستا همه کشورهاي منطقه در قبال افغانستان مسوولند .

متاسفانه عمليات نيروهاي خارجي در افغانستان منجر به کشته شدن تعداد زيادي از غير نظاميان افغاني از جمله زنان و کودکان شده است و اين موضوع علاوه بر تشديد آلام مردم افغانستان موجبات نگراني کشورهاي منطقه را نيز فراهم نموده است . آنها متاسفانه تصور مي کنند با افزايش آتش افروزي و نيروهاي نظامي مي توانند مشکلات خود و اين کشور را حل کنند در صورتي که بايد به دنبال راه حل انساني و هماهنگي و همکار منطقه اي بود .

خانم ها و آقايان ؛

انتخابات اخير رياست جمهوري افغانستان گامي مثبت در راستاي مردم سالاري و تحولي مهم در صحنه سياسي اين کشور تلقي مي شود و اميد مي رود با همکاري و هماهنگي همسايگان و جامعه بين المللي دولت جناب آقاي حامد کرزاي رييس جمهوري افغانستان حمايت و پشتيباني شود .

جمهوري اسلامي ايران ضمن حمايت از واگذاري کليه امور به دولت افغانستان اعتقاد دارد حمايت همه جانبه کشورهاي منطقه و فرا منطقه اي باعث بهبود شرايط در افغانستان خواهد شد و تعيين جدول زماني خروج نيروهاي خارجي گام مهمي در اين زمينه خواهد بود .

تاکنون کنفرانس ها و اجلاس متعددي در خصوص افغانستان برگزار گرديده اما متاسفانه در اين نشست ها به موضوع راه حل منطقه اي بحران افغانستان توجه لازم نشده است . به اعتقاد ما اين نشست ها بايد تضمين کننده خواص و انتظار مردم رنج کشيده افغانستان و مبتني بر برقراري صلح ، ثبات ، رفع فقر و توسعه پايدار اقتصادي و اجتماعي در آن کشور باشد و به صحنه اي براي نمايش هاي سياسي تبديل نگردد . به اعتقاد ما رفتار و برخورد شفاف در قبال تحولات افغانستان و جريان افراط در آن کشور و پرهيز از استانداردهاي دوگانه و نگاه جامع و غير گزينشي به پديده تروريسم و افراط گرايي براي حل مساله افغانستان از اولويت برخوردار مي باشد .

جمهوري اسلامي ايران معتقد به گسترش همکاري هاي منطقه اي براي کمک به برقراري صلح و امنيت و توسعه پايدار در افغانستان بوده و بر گسترش همکاري ها در عرصه هاي سياسي ، امنيتي ، اقتصادي ، فرهنگي، علمي و اجتماعي تاکيد مي نمايد . همکاري هاي منطقه اي براي حل و فصل مشکلات و تحقق شکوفايي و رونق اقتصادي و ترويج فرهنگ بومي و دفاع از باورهاي بومي و فقرزدايي و رسيدگي به نيازهاي مردم منطقه ضرورتي اجتناب ناپذير مي باشد .

در همين راستا بر اساس ابتکار جمهوري اسلامي ايران اولين نشست سران جمهوري اسلامي ايران ، پاکستان و افغانستان در تاريخ سوم خرداد ماه سال 1388 هجري شمسي (24 مي 2009 ) در تهران تشکيل و متعاقب آن اجلاس وزراي امور خارجه سه کشور در تاريخ 26 دي ماه سال 1388 هجري شمسي (16 ژانويه 2010 ) در اسلام آباد با تاکيد بر «راهبرد منطقه اي کليد حل مشکلات » برگزار شد .

حضار محترم ؛

روابط دوستانه جمهوري اسلامي ايران به افغانستان بر اساس اشتراکات تاريخي ، فرهنگي ، ديني و موقعيت جغرافيايي از روند رو به رشد و استواري برخوردار است .

جمهوري اسلامي ايران بر اساس تعهدات اعلام شده در اجلاس بين المللي براي بازسازي افغانستان به تعهدات خود عمل نموده و طرح هاي مختلفي را در بخش هاي تاسيسات زيربنايي، انتقال انرژي و آموزش و بهداشت آماده نموده است .

جمهوري اسلامي ايران با اختصاص بخش قابل توجهي از بودجه جاري کشور اقدام به توسعه شبکه راه هاي منتهي به مرزهاي مشترک با افغانستان امتداد شبکه هاي آب ، برق و مخابرات تا مرز افغانستان افزايش ظرفيت بندر چابهار به عنوان نزديک‌ترين بندر دريايي به خاک افغانستان ، احداث پايانه ها ، گمرکات ، تاسيسات و بهسازي مبادي مرزي در مرز مشترک با افغانستان ، ارايه تسهيلات در عوارض و تعرفه هاي گمرکي و برقراري پرواز هوايي کرده است .

کمک هاي ايران به بازسازي افغانستان و احياي زير ساخت هاي اقتصادي و اجتماعي اين کشور در سه بخش تاسيسات زيربنايي ، خدمات فني و آموزشي و کمک هاي غير نقدي به مردم نيازمند افغانستان بوده و از طرفي سياست تشويق بخش خصوصي ، سرمايه گذاري در افغانستان،فراهم ساختن تسهيلات لازم براي شرکت هاي ايراني و حضور آنها در بازار اين کشور و متقابلا ارايه تسهيلات پوشش بيمه اي به وارد کنندگان افغاني را نيز مورد توجه قرار داده و در دستور کار داشته است .

در پايان بار ديگر از جناب اقاي عبدالله گل رييس جمهور عزيز دولت محترم ترکيه براي ميزباني اين نشست تشکر مي نمايم و اميدوارم تلاش هاي حاصله منتج به برقراري امنيت ، ثبات و شکوفايي افغانستان و کل منطقه گردد.

والسلام عليکم و رحمته الله و برکاته

***